Serwis Niezależna.pl informuje o letniej ekspozycji poświęconej Janowi Matejce: od 18 lipca w Galerii Sztuki XIX Wieku, w Sali Matejkowskiej (tuż obok „Bitwy pod Grunwaldem”), zaprezentowanych zostanie dwanaście malarskich szkiców z cyklu „Dzieje cywilizacji w Polsce”. To propozycja na historyczną podróż śladami XIX-wiecznego mistrza malarstwa, zorientowaną na początki państwa polskiego i rozwój dawnej Rzeczypospolitej.
Matejko tworzył swój cykl w czasie, gdy w europejskiej sztuce popularność zyskiwał historyzm. W takim duchu powstawały monumentalne, alegoryczne cykle opowiadające o dziejach ludzkości, rozwoju sztuki, nauki czy cywilizacji. „Dzieje cywilizacji w Polsce” miały być artystyczną syntezą faktów historycznych i pokazaniem wkładu dawnej Rzeczypospolitej w europejskie procesy cywilizacyjne.
Szkice jako droga do monumentalnych płócien
W cyklu Matejko nie ograniczał się do przedstawień konkretnych wydarzeń. Stosował raczej swobodną narrację i kompilował treści z kronik, świadomie nadając scenom charakter pouczającej alegorii. W 1889 roku opublikował też autorski komentarz do swoich dzieł, który miał pomagać w odszyfrowaniu symboli i znaczeń.
Prace, które trafią na wystawę w Sali Matejkowskiej, to szkice malarskie. Artysta planował na ich podstawie wykonanie serii monumentalnych malowideł mających zdobić sale Uniwersytetu Jagiellońskiego lub Akademii Umiejętności w Krakowie, jednak pomysł nie został zrealizowany na szeroką skalę — zadecydowały wysokie koszty. Powstało natomiast jedno płótno, „Przyjęcie Żydów w Polsce”, zamówione w 1889 roku i kupione do prywatnych zbiorów Arnolda Rappaporta w Wiedniu.
Od Piastów po rozbiory
Uczelniane plany wiązały się później z kolejnymi zamówieniami: powstać miały obrazy zatytułowane „Założenie szkoły głównej przeniesieniem do Krakowa ugruntowane”, „Złoty wiek literatury w XVI w. Reformacja. Przewaga katolicyzmu” oraz „Wpływ Uniwersytetu na kraj w wieku XV”. Matejko zdążył rozpocząć pracę tylko nad ostatnim z nich; zmarł w 1893 roku.
Szkice zaprezentowane na ekspozycji należą do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Dominują w nich obrazy odnoszące się do epoki panowania Piastów i rozbicia dzielnicowego, trzy poświęcone zostały rozkwitowi państwa pod rządami Jagiellonów, dwa opisują okres zmierzchu Rzeczypospolitej zapoczątkowany pierwszą wolną elekcją i zakończony tragedią rozbiorów. Całość pozwala spojrzeć na Matejkę nie tylko jako autora skończonych kompozycji, lecz także na etapie planowania i przygotowania monumentalnej opowieści o historii.
Materiał został przygotowany na podstawie źródła: Historyczna podróż z Matejką.
Zachęcamy również do odwiedzenia strony głównej źródła: Niezależna.pl.
