Serwis Niezależna.pl opisuje historię pierwszej śmierci w Auschwitz po ucieczce więźnia Tadeusza Wiejowskiego. W nocy z 6 na 7 lipca 1940 roku zginął Dawid Wongczewski — polski Żyd, przywieziony do obozu kilka dni wcześniej.
Ucieczka Wiejowskiego i wielogodzinny apel
Wiejowski uciekł 6 lipca 1940 roku. Tego samego dnia o godz. 18 Niemcy rozpoczęli karny apel, który trwał nieprzerwanie do godziny 14 następnego dnia. Był to — jak podano — najdłuższy apel w historii obozu. W jego trakcie strażnicy chodzili między szeregami więźniów, bijąc ich i kopiąc. Po raz pierwszy wprowadzono także publiczną karę chłosty. Do jej wykonania w obozowej stolarni przygotowano specjalny „kozioł”. Chłosta miała dotknąć przede wszystkim tych więźniów, których Gestapo podejrzewało o pomoc w ucieczce.
Tadeusz Wiejowski był szewcem z Kołaczyc. Do Auschwitz trafił w pierwszym transporcie polskich więźniów 14 czerwca 1940 roku. W ucieczce mieli mu pomóc polscy robotnicy pracujący jako elektrycy w niemieckiej firmie: Bolesław Bicz, Emil Kowalowski, Stanisław Mrzygłód, Józef Muszyński i Józef Patek. Przebrany w robocze ubranie jednego z nich Wiejowski wyszedł na zewnątrz wraz z pomocą elektryków, otrzymał prowiant i pieniądze, a następnie towarowym pociągiem wydostał się poza okolice obozu. Jak podkreślono, była to pierwsza ucieczka z Auschwitz.
Odwet wobec pomagających i śmierć Wongczewskiego
Po ucieczce obozowe gestapo przeprowadziło śledztwo, a osoby, które pomogły uciekinierowi, trafiły do obozu. Poddano je okrutnemu śledztwu: pierwotnie skazano je na śmierć, lecz ostatecznie Niemcy zamienili wyrok na chłostę i osadzenie w Auschwitz. Obóz przeżył tylko Bolesław Bicz — zmarł jednak tuż po zakończeniu wojny. Więźniów podejrzanych o udzielenie pomocy w ucieczce Niemcy przewieźli też karnym transportem do obozu Flossenbürg.
Jeszcze inny los spotkał samego Wiejowskiego: ponad rok ukrywał się w rodzinnych Kołaczycach. Jesienią 1941 roku został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle, a jeszcze w tym samym roku rozstrzelano go w jednym z nieczynnych szybów naftowych koło Jasła.
Los Dawida Wongczewskiego był tragicznie krótki. Do Auschwitz trafił 20 czerwca 1940 roku w drugim transporcie Polaków przywiezionych z więzienia w Wiśniczu Nowym. Według opisu miał gruźlicę i był skrajnie wychudzony; na ciele nosił ślady wyjątkowo okrutnego katowania. Po przywiezieniu od razu trafił do obozowej izby chorych, ale nie przeżył kary związanej z ucieczką Wiejowskiego. Zmarł z wycieńczenia, stając się pierwszą ofiarą Niemców w Auschwitz.
Materiał został przygotowany na podstawie źródła: Pierwsza ofiara w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz.
Zachęcamy również do odwiedzenia strony głównej źródła: Niezależna.pl.
